مخلوط گازی انتونوکس | گاز تسکین درد و بیهوشی استنشاقی
مخلوط گازی انتونوکس (Entonox) که با نام گاز تسکین درد یا گاز نشاطآور نیز شناخته میشود، ترکیبی همحجم از 50٪ گاز اکسیژن (O₂) و 50٪ گاز نیتروس اکساید (N₂O) است.
این گاز بیرنگ و بیبو بوده و بهصورت گسترده در حوزههای پزشکی و درمانی برای کاهش درد مورد استفاده قرار میگیرد.
انتونوکس به دلیل اثر سریع، عدم نیاز به تزریق، و ایمنی بالا، بهعنوان یکی از روشهای استاندارد تسکین درد در بسیاری از مراکز درمانی شناخته میشود.
تاریخچه گاز انتونوکس
مطالعات اولیه روی نیتروس اکساید به عنوان عامل کاهش درد به سال 1881 میلادی بازمیگردد، زمانی که یک پزشک لهستانی در روسیه تأثیر این گاز را در تسکین درد اثبات کرد.
در سال 1963 میلادی، پزشکان انگلیسی با ترکیب 50 درصد اکسیژن و 50 درصد نیتروس اکساید، مخلوطی پایدار تهیه کردند که بعدها با نام انتونوکس شناخته شد.
در ایران، برای نخستین بار در سال 1339 شمسی، مرحوم دکتر جهانشاه صالح از گاز انتونوکس در بیمارستان مادر تهران جهت کاهش درد زایمان طبیعی استفاده کرد.
کاربردهای گاز انتونوکس
- کاهش درد زایمان طبیعی
- تسکین درد در اقدامات دندانپزشکی سبک
- کاهش درد هنگام بخیهزدن یا اقدامات سرپایی
- استفاده در اورژانسها و مراکز درمانی
انتونوکس به دلیل عدم ایجاد بیهوشی کامل، هوشیاری بیمار را حفظ کرده و امکان قطع مصرف در هر لحظه را فراهم میکند.
نکات ایمنی، انبارش و نگهداری گاز انتونوکس
مخلوط گازی انتونوکس در دسته گازهای پزشکی تحت فشار قرار میگیرد و رعایت الزامات ایمنی در حمل، نگهداری و مصرف آن ضروری است.
ایمنی عمومی
- مصرف گاز انتونوکس باید صرفاً تحت نظر کادر درمان آموزشدیده انجام شود.
- از استفاده در محیطهای بدون تهویه مناسب خودداری شود.
- در صورت بروز علائم غیرعادی، مصرف فوراً متوقف گردد.
شرایط انبارش سیلندرهای انتونوکس
- نگهداری در محیط خنک، خشک و دارای تهویه مناسب
- دمای پیشنهادی انبارش بین 0 تا 40 درجه سانتیگراد
- قرارگیری سیلندرها بهصورت عمودی و مهار شده
- دور از نور مستقیم خورشید و منابع حرارتی
حمل و جابجایی
- استفاده از درپوش محافظ شیر سیلندر
- جابجایی با ترولی یا تجهیزات استاندارد حمل سیلندر
- جلوگیری از ضربه، افتادن یا غلتاندن سیلندر
ایمنی شیر و تجهیزات جانبی
- استفاده از رگولاتور و تجهیزات مخصوص گاز انتونوکس
- عدم تماس شیر و اتصالات با روغن، گریس یا مواد چرب
- بررسی نشتی پیش از مصرف
سؤالات متداول درباره گاز انتونوکس (FAQ)
آیا گاز انتونوکس بیهوشی کامل ایجاد میکند؟
خیر. انتونوکس باعث تسکین درد میشود اما هوشیاری بیمار را حفظ میکند
و بیمار قادر به قطع مصرف در هر زمان است.
آیا استفاده از انتونوکس برای مادر و جنین ایمن است؟
بله. در صورت مصرف صحیح و تحت نظر پزشک،
انتونوکس یکی از ایمنترین روشهای کاهش درد زایمان طبیعی محسوب میشود.
آیا گاز انتونوکس قابل اشتعال است؟
خیر. انتونوکس غیرقابل اشتعال است،
اما به دلیل وجود اکسیژن، رعایت نکات ایمنی در نگهداری الزامی است.
چه مراکزی مجاز به استفاده از گاز انتونوکس هستند؟
مراکز درمانی، بیمارستانها، زایشگاهها و کلینیکهایی که
دارای تجهیزات استاندارد و کادر آموزشدیده هستند.